W dniach 16-18 września 2026 r. na Wydziale Nauk Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego odbyła się XXXVI Ogólnopolska Konferencja Historyków Kartografii pod hasłem „Przestrzeń - idee - granice na dawnych mapach”. Współorganizatorem tegorocznej edycji konferencji we współpracy z Zespołem Historii Kartografii przy Instytucie Historii Nauki PAN była Katedra Geografii Politycznej, Historycznej i Studiów Regionalnych UŁ.
Uroczyste otwarcie konferencji odbyło się 16 września, a szczególnym punktem inauguracji było wystąpienie laureata Nagrody im. Stanisława Alexandrowicza. Pierwszy dzień rozpoczął się od panelu studencko-doktoranckiego, podczas którego młodzi badacze przedstawili referaty dotyczące m.in. wykorzystania źródeł kartograficznych w archeologii, rekonstrukcji historycznych granic administracyjnych, badań z wykorzystaniem narzędzi GIS czy analiz dawnych przedstawień Ziem Zachodnich i Północnych. W dalszej części obrad uczestnicy dyskutowali nad znaczeniem granic w przestrzeni rzeczywistej i wyobrażonej, kartograficznymi reprezentacjami krajobrazu oraz rolą map w interpretacji zjawisk historycznych i kulturowych. Referaty wygłosili również goście zagraniczni z Czech i Ukrainy, prezentując badania dotyczące historycznych granic Europy Środkowej oraz współczesnej granicy ukraińsko-rosyjskiej.
Drugiego dnia konferencji uczestnicy mieli możliwość zwiedzenia wystawy „Cymelia kartograficzne Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego”, przygotowanej przez Bibliotekę Uniwersytetu Łódzkiego. Następnie obrady koncentrowały się wokół problematyki granic politycznych i administracyjnych utrwalonych na dawnych mapach, przemian terytorialnych Rzeczypospolitej na dawnych mapach oraz wartości archiwalnych wybranych zbiorów kartograficznych. Wśród prezentowanych tematów znalazły się m.in. zagadnienia związane z kartografowaniem Inflant, granicami parafialnymi, mapami delimitacji rozbiorowych, kartografią leśną oraz historycznymi mapami morskimi. Dzień zakończyła sesja poświęcona wybitnym postaciom związanym z kartografią, w tym Mikołajowi Kopernikowi i Zygmuntowi Mineyce, oraz problematyce granic Polski prezentowanych w atlasach i globusach pierwszej połowy XX wieku.
Ostatni dzień konferencji poświęcono przede wszystkim wykorzystaniu źródeł kartograficznych w badaniach nad dawnymi układami osadniczymi. Referenci przedstawili wyniki badań dotyczących osad olęderskich, historycznych struktur przestrzennych Krakowa oraz opracowania Atlasów Historycznych Miast Polskich. W końcowej sesji szczególne miejsce zajęły wystąpienia dotyczące przemian granic Europy Środkowej i Polski w XX wieku. Obrady zwieńczyła dyskusja podsumowująca oraz oficjalne zakończenie wydarzenia.
Konferencja potwierdziła, że historia kartografii pozostaje dynamicznie rozwijającą się dziedziną badań, łączącą warsztat historyka, geografa, kartografa i specjalisty GIS. Liczne referaty, żywe dyskusje oraz spotkania kuluarowe stworzyły przestrzeń do nawiązania nowych kontaktów naukowych i planowania kolejnych wspólnych przedsięwzięć badawczych. Dla Wydziału Nauk Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego organizacja XXXVI Ogólnopolskiej Konferencji Historyków Kartografii była nie tylko wyróżnieniem, ale także potwierdzeniem znaczącej pozycji łódzkiego ośrodka w badaniach nad geografią historyczną i historią kartografii.
