Podwórko odremontowane przez grupę sąsiadów, mural powstały z inicjatywy mieszkańców kamienicy, skwer przekształcony w ogródek społeczny – takie niewielkie zmiany w przestrzeni miejskiej coraz częściej są dziełem, nie urzędników ani deweloperów, lecz nieformalnych grup obywatelskich działających na rzecz swojego najbliższego otoczenia.
Partycypacja społeczna w miastach kojarzy się najczęściej z budżetami obywatelskimi, konsultacjami społecznymi i działalnością organizacji pozarządowych. Tymczasem obok tych sformalizowanych ram aktywności rozwija się równolegle tzw. „nieodkryty sektor", polegający na działaniach nieformalnych grup mieszkańców, którzy z określonych powodów, o których prelegentka opowie podczas wykładu, nie chcą angażować się w działalność administracyjnie zorganizowaną, a ich celem jest poprawa jakości swojego najbliższego otoczenia.
Zjawisko to wpisuje się w szerszy, obserwowany w skali globalnej trend oddolnego, lokalnego zaangażowania obywatelskiego, który znalazł odzwierciedlenie w licznych europejskich dokumentach strategicznych, dotyczących zarządzania rozwojem miast.
Czy ich wpływ na przestrzeń miejską jest zauważalny? Gdzie w mieście jest go najwięcej i dlaczego? Co sprawia, że jedne sąsiedztwa „działają”, a inne pozostają bierne? Czym różni się budżet obywatelski od innych narzędzi partycypacji społecznej w miastach? I czy oddolna aktywność mieszkańców może być realnym narzędziem polityki miejskiej, nie tylko w Łodzi, ale i w innych polskich miastach?
Prelekcja poświęcona jest zjawisku oddolnego zaangażowania społecznego – jego skali, przestrzennemu zróżnicowaniu oraz wpływowi na krajobraz miejski Łodzi.
Na podstawie analizy działań zrealizowanych w ramach inicjatywy lokalnej i Miejskiego Programu Mikrograntów prelegentka przedstawi, gdzie i dlaczego nieformalna aktywność obywatelska koncentruje się w przestrzeni miasta oraz jakiego rodzaju przekształcenia wywołuje (zarówno w wymiarze fizycznym, jak i społecznym).
Zaprezentowany zostanie autorski model zmian w procesie społecznego wytwarzania przestrzeni, uwzględniający grupy nieformalne jako nowego aktora miejskiego.
Prelegentka.
Dr Patrycja Grzyś jest pracownikiem badawczo-dydaktycznym Katedry Geografii Regionalnej i Społecznej Wydziału Nauk Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się na geografii społecznej miast, partycypacji publicznej oraz miejskim aktywizmie.
W 2024 roku obroniła rozprawę doktorską poświęconą wpływowi nieformalnych inicjatyw obywatelskich na kształtowanie przestrzeni miejskiej Łodzi, przygotowaną pod kierunkiem prof. dr. hab. Marcina Wójcika. Prywatnie miłośniczka literatury skandynawskiej i sztuki celowego gubienia się w miastach, najlepiej tych, które mają coś do opowiedzenia między ulicami.
