Kierunki studiów:

Geografia Gospodarka przestrzenna Turystyka i Rekreacja Geoinformacja Geomonitoring Studia regionalne Climatology

Opis kierunku Geografia

Geografia należy do najstarszych kierunków studiów na Uniwersytecie Łódzkim. Pierwsza jednostka geograficzna funkcjonowała w strukturze Uniwersytetu Łódzkiego od maja 1945 r. w ramach Wydziału Matematyczno‐Przyrodniczego. Był nią Zakład Geografii stworzony przez wybitnego geomorfologa i geografa, uczonego o światowej sławie – prof. Jana Dylika. W 1951 r. przez wyodrębnienie jednostek biologicznych i geograficznych powstał w Uniwersytecie Łódzkim Wydział Biologii i Nauk o Ziemi. Przez 50 lat geografia łódzka rozwijała się w ramach tego Wydziału. Wzrost liczby pracowników naukowych oraz zwiększająca się liczba studentów były podstawą powołania w 2001 r. przez Senat UŁ Wydziału Nauk Geograficznych.

Jeszcze przed formalnym powstaniem Wydziału, w miesiącach letnich 2001 r. sporządzony został wniosek do Komitetu Badań Naukowych zawierający wszystkie dane niezbędne do oceny i kategoryzacji jednostek naukowych należących do Zespołu P04. Także przed 1 października 2001 r. w uzgodnieniu z Centralną Komisją ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych złożony został wniosek o przyznanie Wydziałowi Nauk Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora i doktora habilitowanego w dziedzinie nauk o Ziemi w dyscyplinie geografia.

Geografia jest kierunkiem studiów uznanym na naszym Wydziale za międzyobszarowy kierunek kształcenia. Wynika to przede wszystkim z przedmiotu badań geografii, który obejmuje zarówno szeroko rozumiane środowisko przyrodnicze, jak i różnorodne aspekty funkcjonowania człowieka w tym środowisku. Badanie współzależności występujących między zjawiskami i procesami należącymi do dwóch sfer – przyrodniczej i humanistycznej ‐ wymaga często wykorzystania kompetencji należących do wielu dziedzin nauki, zarówno przyrodniczych, jak i społecznych. Nowoczesne techniki badawcze wymuszają także zastosowania wiedzy praktycznej z obszaru nauk technicznych. Geografia jest więc dziedziną zajmującą szczególne miejsce w systemie nauk, nie dającą się zaklasyfikować do żadnej z grup, na jakie podzielono nauki empiryczne. Rozległy i zróżnicowany przedmiot badań geografii uzasadnia uznanie jej za międzyobszarowy kierunek kształcenia.

Program studiów geograficznych I stopnia realizowany na Wydziale Nauk Geograficznych UŁ, jest ułożony w taki sposób, by wyposażyć absolwenta w wiedzę ogólno geograficzną, umożliwiającą samodzielne analizowanie relacji kształtujących funkcjonowanie systemu przyroda – człowiek i na tej podstawie tworzenie syntez. Integralną i bardzo ważną część studiów stanowią ćwiczenia terenowe, które realizowane są na każdym roku studiów. Program studiów został uzupełniony o blok przedmiotów fakultatywnych w wymiarze 312 godzin, realizowanych na III roku studiów. Z jednej strony daje to możliwość dużej indywidualizacji toku studiów zgodnie z zainteresowaniami poszczególnych studentów, z drugiej zaś strony umożliwia rozszerzenie wiedzy z zakresu tych dyscyplin naukowych, które są od wielu lat w kręgu zainteresowań kadry naukowej. W ramach przedmiotów fakultatywnych wiedza przekazywana studentom ma charakter specjalistyczny, umożliwiającą poznanie dorobku i osiągnięć tych dyscyplin naukowych, które tradycyjnie rozwijane są w łódzkim ośrodku naukowym, zarówno z geografii fizycznej jak i społeczno‐ekonomicznej, np. takich jak: geomorfologia, klimat miast, geografia osadnictwa i miast, geografia polityczna i historyczna.

Program studiów umożliwia studentom poznanie podstawowych procesów zachodzących w przyrodzie, społeczeństwie i gospodarce zarówno w skali lokalnej, jak i globalnej. Głównym celem kształcenia jest wyposażenie studenta w wiedzę i umiejętności wykorzystywania wyników analiz i informacji o naturalnych i antropogenicznych zjawiskach i procesach, dla potrzeb kompleksowego gospodarowania i zarządzania przestrzenią geograficzną. Absolwent wyposażony w taką wiedzę i umiejętności może kontynuować specjalistyczne studia II stopnia (magisterskie uzupełniające) lub podjąć pracę w instytucjach zajmujących się:

  • środowiskiem przyrodniczym, jego kształtowaniem i ochroną;
  • gospodarką przestrzenną;
  • warunkami życia ludzi;
  • organizacją działalności społeczno‐gospodarczej.

Realizowany program studiów licencjackich na kierunku geografia został wypracowany w ciągu kilkudziesięciu lat doświadczeń pracowników zarówno w zakresie prowadzonych badań, jak i kształcenia. Program kształcenia odzwierciedla klasyczny „humboldtowski model uniwersytetu” jedności nauki i dydaktyki. Program i efekty kształcenia są ściśle powiązane z misją UŁ opartą na 5 filarach, na które składają się:

  • Wspólnota – wspólnota uczonych, studentów i pracowników prowadzących wspólne badania i poszukiwania nowych problemów badawczych, realizowanych m.in. w pracach magisterskich;
  • Otwartość – stosowanie w badaniach i poszukiwaniach naukowych nowych rozwiązań, podejmowanie nowych rozwiązań;
  • Jedność w różnorodności – kierunek geografia jest dobrym przykładem realizacji różnorodności badań w naukach geograficznych;
  • Innowacyjność dla rozwoju – kadra naukowo‐dydaktyczna prowadząca zajęcia dydaktyczne bierze aktywny udział w rozwoju badań stosowanych, wskazuje kierunki działania służące rozwiązywaniu problemów dotykających zarówno środowiska przyrodniczego, jak i społeczno‐ gospodarczego;
  • Elitarność – program studiów na kierunku geografia przygotowuje absolwentów do podejmowania pracy w różnych placówkach zajmujących się środowiskiem życia człowieka, kształci osoby tolerancyjne i otwarte na odmienne poglądy, potrafiące wybierać optymalne rozwiązania.

Program kształcenia na kierunku geografia odpowiada założeniom strategii, która kładzie nacisk między innymi na:

  • Racjonalizację oferty dydaktycznej skorelowanej z profilem naukowym oraz potencjałem kadrowym Wydziału NG, dopasowanej do wymogów KRK oraz wymogów rynku pracy (Zadanie 3);
  • Podniesienie atrakcyjności studiów na WNG tak, aby spadek liczby studentów był możliwie najmniejszy, a jakość studiów, kwalifikacje i stopień przygotowania zawodowego absolwentów maksymalnie wysokie (Zadanie 4).

Postawione w Strategii WNG zadania do realizacji znajdują swoje odzwierciedlenie w koncepcji studiów geograficznych II stopnia. Fakt iż w ramach nauk geograficznych funkcjonuje bardzo wiele subdyscyplin naukowych zajmujących się różną problematyką badawczą, wpłynął na podjęcie decyzji o kształceniu na II stopniu kierunku geografia na 7 specjalnościach magisterskich wybieranych przez kandydatów po rekrutacji. Trzy z nich związane są ze środowiskiem przyrodniczym i 4 ze środowiskiem społeczno‐ekonomicznym, a ich problematyka badawcza związana jest z badaniami prowadzonymi na Wydziale i odpowiada współczesnym problemom zmieniającego się zagospodarowania świata. Do specjalności magisterskich na kierunku geografia należą:

  • Geoekologia z ekofizjografią (14Gg2A)
  • Klimatologia i ochrona atmosfery (14Go2A)
  • Monitoring i kształtowanie środowiska (14Gm2A)
  • Geografia społeczna i rozwoju regionalnego (14Gk2A)
  • Geografia polityczna, historyczna i studia regionalne (14Gh2A)
  • Studia ludnościowe i badania nad usługami (14Gp2A)
  • Geografia urbanistyczna (14Gu2A).

Zasadnicze cele kształcenia na studiach II stopnia kierunku Geografia:

  • przekazanie wyspecjalizowanej wiedzy z zakresu wybranych subdyscyplin geografii odpowiadających specjalnościom magisterskim;
  • wykształcenie umiejętności krytycznego myślenia, wiązania ze sobą faktów oraz wyciągania wniosków z posiadanych materiałów źródłowych;
  • wykształcenie umiejętności pozyskiwania danych z różnych źródeł, opracowywania ich w formie kartograficznej i statystycznej przy zastosowaniu nowoczesnych technik komputerowych, w tym w ramach GIS;
  • wykształcenie umiejętności śledzenia zmian zachodzących w środowisku geograficznym i ich interpretacji;
  • kształcenie umiejętności efektywnej pracy indywidualnej i grupowej, prowadzenia merytorycznej dyskusji, formułowania opinii oraz prezentacji (ustnej i pisemnej) uzyskanych wyników prac badawczych.

Szczegółowe (specjalnościowe) cele kształcenia realizowane na poszczególnych specjalnościach magisterskich:

  • Geoekologia z ekofizjografią (14Gg2A)
    wykształcenie praktyków posiadających umiejętności sporządzania i naukowego weryfikowania opracowań ekofizjograficznych;
    wykształcenie umiejętności analizowania zależności między elementami krajobrazu, wydzielania jednostek przestrzennych oraz dokonywania ich waloryzacji z punktu widzenia potrzeb społecznych i gospodarczych.
  • Klimatologia i ochrona atmosfery (14Go2A)
    przygotowanie specjalistów znających: prawa rządzące środowiskiem przyrodniczym, prawidłowości i mechanizmy funkcjonowania atmosfery i klimatu w różnych skalach przestrzennych i czasowych, systemy oddziaływania środowiska atmosferycznego na człowieka i człowieka na klimat i jego zmiany;
    wykształcenie umiejętności samodzielnego rozumienia i analizowania antropogennych przekształceń klimatu i atmosfery, zwłaszcza na obszarach zurbanizowanych.
  • Monitoring i kształtowanie środowiska (14Gm2A)
    przygotowanie specjalistów potrafiących gromadzić informacje w ramach monitoringu środowiska, ocenić ich wartość, zinterpretować oraz wykorzystać w praktyce zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju;
    kształcenie umiejętności formułowania opinii na temat stanu, walorów użytkowych i perspektyw rozwojowych różnych komponentów środowiska zarówno w odniesieniu do jednostek przestrzennych, jak i procesów zachodzących w epigeosferze.
  • Geografia społeczna i rozwoju regionalnego (14Gk2A)
    wykształcenie absolwenta świadomego złożoności i współzależności zjawisk w środowisku życia ludzi oraz umiejącego złożoność tą wyjaśnić, właściwie zinterpretować i ocenić, zwłaszcza w kontekście intensywnych przemian kulturowo‐społecznych w Polsce i w różnych regionach świata.
  • Geografia polityczna, historyczna i studia regionalne (14Gh2A)
    wykształcenie geografa‐humanisty, zdolnego do widzenia problemów politycznych i społeczno‐ gospodarczych w ich wymiarze globalnym, krajowym, regionalnym i lokalnym oraz dostrzegania przestrzennych, polityczno‐historycznych uwarunkowań zachodzących procesów politycznych, ekonomicznych i społecznych, a także cywilizacyjnych.
  • Studnia ludnościowe i badania nad usługami (14Gp2A)
    wykształcenie umiejętności pogłębionej analizy powiązań rozwoju ludnościowego z rozwojem gospodarczym;
    kształcenie umiejętności posługiwania się nowoczesnymi źródłami informacji i technikami badawczymi. Program specjalności uwrażliwia studentów na problemy ludnościowe i gospodarcze w ich wymiarze przestrzennym.
  • Geografia urbanistyczna (14Gu2A)
    wykształcenie geografa urbanisty, który w ramach studiów uzyska zasób wiedzy geograficznej zarówno w obszarze społecznym, jak i przyrodniczym, a także innych dyscyplinach naukowych pozwalających na pełnoprawny jego udział w procesie planowania organizacji przestrzeni miejskiej w ramach interdyscyplinarnego zespołu urbanistów;
    wykształcenie umiejętności wykorzystania wiedzy zakresu geografii urbanistycznej w różnych zakresach przestrzennych i formach organizacyjnych, analizowania zjawisk zachodzących w obszarach zurbanizowanych i interpretacji procesów urbanizacji.

Działająca przy Wydziale NG od roku akademickiego 2013/14 Rada Pracodawców bierze czynny udział w pracach dotyczących modyfikowania programu kształcenia studiów geograficznych. Wnioski i uwagi płynące od pracodawców pochodzą z bezpośrednich obserwacji studentów, którzy w trakcie praktyki zawodowej ukazują swoje mocne i słabe strony. Zwłaszcza te drugie, jeżeli się powtarzają u większej liczby studentów, stają się przedmiotem krytyki i wskazują na niedoskonałości procesu kształcenia. Bieżący rok akademicki kończy wprowadzony nowy program kształcenia na studiach licencjackich, a uwagi zgromadzone podczas jego realizacji staną się podstawą do jego modyfikacji.

Specjalności magisterskie prowadzone przez poszczególne jednostki Wydziału w znacznie większym stopniu uwzględniają zapotrzebowanie wypływające z rynku pracy na absolwentów wyposażonych w konkretne kompetencje. Wiąże się to także z bliższym kontaktem z pracodawcami przyjmującymi studentów na praktyki zawodowe, ale także z zapraszaniem ich do udziału w prowadzeniu zajęć praktycznych, podczas których studenci mają możliwość zapoznania się nie tylko z teoretycznym aspektem określonych problemów, ale także mając kontakt ze specjalistami z określonych instytucji, widzą zastosowanie tej wiedzy w praktyce.